Malbork. Stare afisze z lat 1946-1949 [ZDJĘCIA]. One też pokazują, jak wyglądało życie w pierwszych latach po II wojnie światowej

Radosław Konczyński
Źródło: Polona - cyfrowa Biblioteka Narodowa
Wiele o życiu w Malborku w pierwszych latach po II wojnie światowej można wyczytać pomiędzy słowami… ze starych afiszy. W domenie publicznej cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona znajduje się pokaźny zbiór malborskich ogłoszeń z lat 1946-1949. Miasto zniszczone w czasie działań wojennych odradzało się… w tańcu i ze śpiewem na ustach. W galerii powyżej można też zobaczyć kilka sztumskich afiszy.

W zasobach cyfrowej Biblioteki Narodowej znajdują się obwieszczenia, ogłoszenia i komunikaty lokalnych władz, Rejonowej Komendy Uzupełnień w Malborku, Milicji Obywatelskiej, organizatorów licznych zabaw tanecznych i imprez muzycznych. Na afiszach mieszają się jeszcze skutki wojennej pożogi, nastające już nowe „porządki dziejowe” i próby ułożenia sobie życia w nowym miejscu.

Przykłady. 15 maja 1946 r. St. Woźniak, pełnomocnik Rządu RP na obwód Malbork, wydał obwieszczenie, które było następstwem Zarządzenia Ministerstwa Ziem Odzyskanych z 6 kwietnia 1946 r. i Okólnika Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej w Gdańsku z 28 kwietnia 1946 r. Pismo dotyczyło uznania obywatelstwa polskiego.

„Osoby, które przed dniem 1 stycznia 1945 r. miały z tytułu obywatelstwa niemieckiego stałe miejsce zamieszkania w mieście Malborku i powiecie i udowodnią swoje polskie pochodzenie lub wykażą łączność z Narodem Polskim, a ponadto złożą deklarację wierności Narodowi i Państwu Polskiemu uznane zostaną za posiadające przynależność narodową. (…)

Nie będą uznane za przynależne do Narodu Polskiego osoby pochodzenia polskiego:
a) które swym zadawnionym i notorycznym zachowaniem wykazały pełne związanie z narodem niemieckim lub swe wrogie ustosunkowanie do polskości,
b) które dopuściły się jednego z przestępstw określonych w dekrecie z dnia 31 sierpnia 1944 roku o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy, winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz zdrajców Narodu Polskiego (…)”.
Ogłoszenie dotyczyło także m.in. członków niemieckich organizacji, niemieckich działaczy plebiscytowych, nauczycieli niemieckich szkół i wielu innych grup (szczegóły na afiszu w galerii zdjęć).

„Sama przynależność do niemieckiego narodowo-socjalistycznej partii robotników i jej przybudówek nie stanowi w zasadzie podstawy do odmowy stwierdzenia polskiej przynależności narodowej, a to z uwagi na wielokrotnie stosowany przymus należenia do partii” - można przeczytać na afiszu.

Termin składania wniosków o stwierdzenie przynależności narodowej upływał 1 lipca 1946 r. Osobom zainteresowanym wszelkich informacji udzielał Urząd Pełnomocnika RP w Malborku.

Także 15 maja, ale w 1946 r. por. Edward Koszela, rejonowy komendant uzupełnień w Malborku, wydał ogłoszenie w sprawie „rewindykacji mienia i sprzętu wojskowego przekazanego innym Państwom w czasie odwrotu, względnie przekraczania granicy przez Oddziały Polskie w 1939 roku”.
Szczegółowe meldunki do 30 maja 1946 r. musieli złożyć w RKU w Malborku wszyscy żołnierze czynni i rezerwy, którzy w 1939 r. przekroczyli w oddziałach zwartych granice Węgier i Rumunii lub mieli informacje o takich oddziałach. (Obejrzyj afisz w galerii powyżej.)

W pierwszych miesiącach, a nawet latach po zakończeniu wojny polski już Malbork był we władaniu armii radzieckiej. Ale 4 lipca 1948 r. uroczyście powitane zostało Wojsko Polskie. Mieszkańcy zostali zaproszeni na to wydarzenie.

Obywatele! Na skutek starań Społeczeństwa Malborskiego – Dowództwo Sił Zbrojnych wyraziło zgodę na rozlokowanie na terenie miasta Malborka jednostki wojskowej.
WOJSKO POLSKIE – to robotnicy i chłopi, którzy włożyli mundury, aby służyć Narodowi i dlatego też Komitet Obywatelski wzywa wszystkich mieszkańców miasta Malborka, aby godnie przywitać żołnierzy i korpus oficerski jednostki” - można było przeczytać na afiszach (obejrzyj w galerii powyżej).

W ramach uroczystości odbyła się defilada, a po południu i wieczorem „festyn i zabawa ludowa na zamku”. Z archiwalnego plakatu dowiadujemy się, że grały tam dwie orkiestry wojskowe, były „tańce w salach zamkowych i na estradzie zamkowej, występy na estradzie zespołów orkiestralnych, śpiewaczych oraz solistów”, a „w godzinach wieczorowych po zmroku po raz pierwszy w Malborku ognie sztuczne na murach zamku”.
Wojsko mogło korzystać bezpłatnie z tych atrakcji, a cywile musieli zapłacić 50 zł za wstęp.

Czytaj także

Nową formacją w powojennej Polsce była Milicja Obywatelska, która miała swoje święto. „Obywatele powiatu malborskiego” z afisza mogli się dowiedzieć, że 7 października 1948 r. „cała Polska obchodzić będzie uroczyście czwarty w odrodzonym Państwie Dzień Milicjanta”.

„Solidaryzując się więc z całą Polską i my powinniśmy w dniu tym dać wyraz naszej sympatii, uznania i docenienia – dla ogromu ofiarnej pracy Milicjanta. (…)Dzień ten niech stanie się tym łącznikiem pomiędzy obywatelem Milicjantem a ogółem społeczeństwa, niech stanie się łącznikiem radosnym, wdzięcznym, a zarazem pobudzającym Milicjanta do dalszej intensywnej pracy i utrwalania zdobyczy demokratycznych. (…) Milicja Obywatelska to przyjaciel, to obrońca interesów całego społeczeństwa. Milicja Obywatelska to siła i ostoja Demokratycznego, Silnego i Wolnego Państwa” - mogli przeczytać mieszkańcy na plakacie.

9 października 1948 r. odbył się capstrzyk, a dzień później wymarsz spod Capitolu i akademia w auli gimnazjum im. Sienkiewicza.

Z wniosków po obejrzeniu archiwalnych afiszy rysuje się obraz bujnego życia kulturalnego w mieście w pierwszych powojennych latach. Na sztuki teatralne, zabawy taneczne, koncerty chóralne, operetkowe czy „muzyki lekkiej” zapraszały m.in.:

  • Koło Pieśni i Muzyki Lutnia w Malborku,
  • Państwowe Gimnazjum i Liceum im. H. Sienkiewicza,
  • Koło Dramatyczno-Rewiowe przy Związku Walki Młodych w Malborku,
  • Teatr Świetlicowy Związku Zawodowego Pracowników Cukrowni Malbork,
  • Robotnicza Orkiestra Symfoniczna przy Związku Zawodowym Cukrowni Malbork,
  • Sekcja Teatralna przy Powiatowej Radzie Kultury i Sztuki w Malborku,
  • Towarzystwo Teatrów i Muzyki Ludowej RP Oddział Powiatowy w Malborku Koło Miłośników Sceny,
  • Powiatowy Komitet Opieki Społecznej w Malborku,
  • Okręgowe Pogotowie Straży Pożarnej w Malborku,
  • Zespół Muzyczny Polonia,
  • Komitet Powiatowy Organizacji Młodzieży TUR w Malborku,
  • Zarząd Powiatowego Koła Związku Inwalidów Wojennych RP w Malborku,
  • Powiatowy Związek Ogrodników w Malborku,
  • Związek Zawodowy Kolejarzy w Malborku.

To tylko przykłady. Jeśli chodzi o teatr, warto podkreślić, że mija właśnie 74 rocznica wystawienia „Odprawy posłów greckich” przez teatr szkolny Państwowego Gimnazjum i Liceum im. H. Sienkiewicza. Malborczycy mogli obejrzeć sztukę w niedzielę 12 maja 1946 r. o godz. 19.

Zabawa i rozrywka były ważne same w sobie, ale wielu imprezom przyświecał też dodatkowy cel. Na przykład Powiatowy Komitet Opieki Społecznej w Malborku urządził na rzecz ubogich Zabawę Ludową w Parku Miejskim, wtedy jeszcze dopisując na afiszu, że to „za mostem kolejowym”, bo nie każdy wiedział. Chyba tylko najstarsi mieszkańcy pamiętają, czy właśnie tam się odbyły: występy orkiestry, tańce, loteria fantowa, koło szczęścia, strzelanie z wiatrówek, poczta japońska. Organizatorzy zastrzegali, że w razie niepogody zabawa odbędzie się w sali Zarządu Miejskiego.

Czytaj także

Dochód z imprez szedł też na odbudowę Warszawy, np. z przedstawienia w wykonaniu Zespołu Rodziny Milicyjnej Komendy Powiatowej Malbork. Ten sam cel oraz odbudowę kościoła parafialnego wybrał Powiatowy Komitet Obchodu Dnia Spółdzielczości 28 września 1946 r. w Malborku, organizując Spółdzielczą Zabawę Taneczną w lokalu Zarządu Miejskiego.

„Czysty zysk” trafił na biednych inwalidów wojennych i sieroty po poległych z Wielkiej Zabawy Karnawałowej 9 lutego 1947 r., na które Zarząd Powiatowego Koła Związku Inwalidów Wojennych RP w Malborku zaprosił mieszkańców do „sal własnych przy Targach Miejskich”.

Na remont sprzętu pożarniczego przeznaczony był natomiast dochód z „Wielkiej Zabawy Tanecznej”, którą zorganizowało Okręgowe Pogotowie Straży Pożarnej w Malborku w ogrodzie przy Kościuszki 19.

Niezdrowe produkty wciąż polecane jako korzystne

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3